ชื่อบทความ(ภาษาไทย): การศึกษาสภาพการเลี้ยงและความพึงพอใจของเกษตรกรเครือข่ายผู้เลี้ยงโคเนื้อ ของศูนย์วิจัยและพัฒนาโคเนื้อ
ชื่อบทความ(ภาษาอังกฤษ): Study on Farming Conditions and Satisfaction in Beef Cattle Network Farm of Beef Cattle Research and Development Center.
ชื่อผู้เขียน(ภาษาไทย):

ประไพ สังฆะมณี1/ จิรัสย์ชา กองแก้ว2/

ชื่อผู้เขียน(ภาษาอังกฤษ):

Praphai  Sangkamanee1/ Jiratcha Kongkaew2/

Online: 18 March 2019
หน้าบทความ: 78-111
คำสำคัญ: เครือข่ายสัตว์พันธุ์ดีกรมปศุสัตว์,ความพึงพอใจ,โคเนื้อ,Animal Breeding Network Farmers, Satisfaction, Beef Cattle

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการเลี้ยง ความพึงพอใจ ปัญหาอุปสรรค และข้อเสนอแนะของเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อที่เข้าร่วมโครงการฟาร์มเครือข่ายสัตว์พันธุ์ดีโดยกรมปศุสัตว์ ที่ขึ้นทะเบียนและอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของศูนย์วิจัยและพัฒนาโคเนื้อ จำนวน 32 ราย ในพื้นที่ 3 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดลพบุรี จังหวัดนครราชสีมา และจังหวัดชัยนาท ด้วยการสัมภาษณ์ และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรมสถิติสำเร็จรูปทางสังคมศาสตร์

ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (81.25%) อายุเฉลี่ย 51.25 ปี จบการศึกษาระดับปริญญาตรี (50.00%) มีจำนวนโคเนื้อและพื้นที่ปลูกหญ้าเพื่อเลี้ยงโคเฉลี่ย 49.38 ตัว และ 95.28 ไร่/ฟาร์ม ตามลำดับ เข้าร่วมโครงการฟาร์มเครือข่ายสัตว์พันธุ์ดีเฉลี่ย 9.28 ปี ส่วนใหญ่อยู่ในประเภท ผู้ใช้ประโยชน์พันธุกรรมและเทคโนโลยี (71.88%) ส่วนใหญ่ได้รับประโยชน์จากการเข้าร่วมโครงการเครือข่ายสัตว์พันธุ์ดี ด้านพันธุ์สัตว์ (34.38%) และองค์ความรู้หรือเทคโนโลยีต่างๆ (32.81%) สายพันธุ์โคเนื้อที่เลี้ยงส่วนใหญ่ คือ โคบราห์มันพันธุ์แท้ (75.61%) แหล่งสายพันธุ์โคที่เลี้ยงส่วนใหญ่มาจากการขยายพันธุ์ภายในฟาร์มของเกษตรกรเอง (47.76%) จำนวนแรงงานที่ใช้ในการเลี้ยงโคเนื้อเฉลี่ย 3.18 คน มีการเลี้ยงแบบขังคอกสลับกับการปล่อยแทะเล็มหญ้า (90.62%) พันธุ์หญ้าที่ปลูกส่วนใหญ่ คือ พันธุ์รูซี่และแพงโกล่า (26.98%) มีการเสริมอาหารข้น (96.87%) แร่ธาตุ (96.87%) และสำรองอาหารหยาบเพื่อใช้สำหรับเลี้ยงโคในฤดูแล้ง (87.50%) ส่วนใหญ่มีการทำวัคซีนป้องกันโรคปากและเท้าเปื่อย (91.43%) และถ่ายพยาธิ (71.88%) ให้แก่โค ส่วนมูลสัตว์ใช้เป็นปุ๋ยสำหรับแปลงหญ้าในฟาร์ม (63.83%) มีการทำเครื่องหมายประจำตัวสัตว์ (96.87%) บันทึกข้อมูลลูกเกิด (28.70%) และข้อมูลการผสมพันธุ์ (26.85%) วัตถุประสงค์ในการเลี้ยงส่วนใหญ่เพื่อผลิตลูกพันธุ์แท้ (62.00%) ส่วนใหญ่จำหน่ายโคในช่วงอายุตั้งแต่หย่านม – 1 ปี (39.68%) โดยจำหน่ายให้แก่เกษตรกรทั่วไป (51.85%) ซึ่งเจ้าของฟาร์มเป็นผู้กำหนดราคา (68.75%) ด้วยการตีราคาเหมาเป็นรายตัว (82.05%) โดยแยกจำหน่ายโคเป็น 2 ประเภทคือ โคพันธุ์ (จำหน่ายได้เฉลี่ย 4.53 ตัว/ปี) และโคเนื้อ (จำหน่ายได้เฉลี่ย 1.91 ตัว/ปี) สร้างรายได้เฉลี่ย 459,593.75 และ 90,718.75 บาท/ปี ตามลำดับ

ด้านความพึงพอใจของเกษตรกร พบว่า มีความพึงพอใจเฉลี่ยรวมทั้ง 4 ด้าน อยู่ในระดับมาก (3.98±0.63) โดยเกษตรกรมีความพึงพอใจ ด้านพันธุ์สัตว์ของกรมปศุสัตว์ การเลี้ยงโคเนื้อ การบริการจากเจ้าหน้าที่ของกรมปศุสัตว์ และการจำหน่ายและผลตอบแทนจากการเลี้ยงโคเนื้อ เท่ากับ 4.21±0.63 4.11±0.61 3.85±0.58 และ 3.74±0.64 ตามลำดับ ส่วนปัญหาและอุปสรรค พบว่า เกษตรกรเครือข่ายขาดแคลนสัตว์พันธุ์ดีและพืชอาหารสัตว์ จึงต้องการให้กรมปศุสัตว์มีนโยบายเกี่ยวกับการจำหน่ายสัตว์พันธุ์ดีให้แก่เกษตรกรฟาร์มเครือข่ายเพิ่มมากขึ้น และเสนอแนะให้มีการสนับสนุนปัจจัยด้านการผลิต และการจัดการฝึกอบรมให้ความรู้แก่เกษตรกร

Abstract

The Objectives of this study were to estimate on the beef cattle raising, satisfaction, the problems and obstacles of beef cattle raising and farmer’s recommendations who join the Department of Livestock Development (DLD) animal breeding network farms, registered and supervision by Cattle Research and Development Center. Data were collected by interview from 32 farmers in 3 provinces including to Lopburi, Nakhonratchasima and Chainat and analyzed by using the prefabricated social science statistics program.

The study indicates that most farmers were male (81.25%) with an average age of 51.25 years. 50% of all farmers graduated with a bachelor’s degree. Beef cattle and grass planting area for raising cattle average 49.38 cattle and 95.28 rai/farm, respectively. The average times to join the DLD animal breeding network farms project were 9.28 years. Farmers, who participate the DLD animal breeding network farms were classified as genetic and technological beneficiaries (71.88%), they mostly benefit from participating the project in animal breeding (34.38%) and knowledge or technology (32.81%). The most cattle breed was pure Brahman (75.61%) and source of the breed was from the propagation in the farm of themselves (47.76%). The average labors for raising cattle were 3.18 persons. The byre characteristics have been raised in cages with alternating grazing (90.62%). Grass varieties grown for raising cattle were mainly Ruzi and Pangola (26.98%). They were feed supplementary food (96.87%), minerals (96.87%) and roughage reserve for cattle raising in the dry season (87.50%). Most farms gave vaccinated of foot and mouth disease (91.43%) and anthelmintic (71.88%). There was a method for manage manure as fertilizer for the grass on the farm (63.83%). Cattle were marked identification (96.87%), birth record (28.70%) and breeding record (26.85%). Most of the purposes of raising cattle to generate pure breed offspring (62.00%). Age of selling cattle was weaning – 1 year (39.68%) to the general farmer (51.85%) and owner, who set the prices (68.75%) by using individual contractor price (82.05%). Cattle sold were 2 type consist of cattle pure breed (sold an average 4.53 cattle/year) and beef cattle (sold an average 1.91 cattle/year), that generated an average income of 459,593.75 and 90,718.75 baht/year, respectively. 

The satisfaction of farmers on average satisfaction including 4 aspects at the high level (3.98±0.63) in the animal breed of DLD, beef cattle raising, services from the staff of DLD and returns from beef cattle raising as 4.21±0.63, 4.11±0.61, 3.85±0.58, and 3.74±0.64, respectively.  For problems and obstacles, network farmers have the problems with lack of animal breeds and forage crops. Therefore wants desire to the DLD have a policy of increasing good breed animal distribution and have a recommendation about supporting for production factors and training to providing knowledge to the farmers.


ทะเบียนวิชาการเลขที่  :  62(2)-0206-036

1/ ศูนย์วิจัยและพัฒนาโคเนื้อ อ.ลำสนธิ จ.ลพบุรี 15190

2/ สำนักพัฒนาพันธุ์สัตว์ ศูนย์ราชการกรมปศุสัตว์ปทุมธานี 91 หมู่ 4 ต.บางกะดี อ.เมือง จ.ปทุมธานี 1200