ชื่อบทความ(ภาษาไทย): สภาพการเลี้ยงกระบือและความพึงพอใจของเกษตรกรต่อการเลี้ยงกระบือในจังหวัดสระบุรี1/
ชื่อบทความ(ภาษาอังกฤษ): Situation in Raising Buffaloes and Satisfaction of Local Farmers in Saraburi Province.
ชื่อผู้เขียน(ภาษาไทย): ศิริสุข ทรัพย์อนันต์2/  พิเศษ แสดกระโทก3/ พิชิต ชูเสน4/ นิกร สางห้วยไพร5/ และ สุวิช บุญโปร่ง5/
ชื่อผู้เขียน(ภาษาอังกฤษ): Sirisuk Subanan2/  Pises Satkatok3/  Pichit Chusen4/  Nikorn Sanghuaphai5/ and Suvit Booprong5/
Online: 20 July 2012
หน้าบทความ: 33-51
คำสำคัญ: การเลี้ยงกระบือ,ความพึงพอใจ,จังหวัดสระบุรี

บทคัดย่อ

     การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเลี้ยงกระบือของเกษตรกร ความพึงพอใจของเกษตรกรต่อการเลี้ยงกระบือ ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะของเกษตรกรผู้เลี้ยงกระบือ กลุ่มตัวอย่างของประชากรที่ใช้ศึกษาครั้งนี้  คือ เกษตรกรผู้เลี้ยงกระบือในจังหวัดสระบุรี จำนวน 160 ราย เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ และวิเคราะห์ข้อมูล เพื่อหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และ ค่าความคลาดเคลื่อนมาตรฐาน

ผลของการศึกษา  พบว่า วัตถุประสงค์หลักของการเลี้ยงกระบือ คือ เพื่อใช้ผลิตปุ๋ยจากมูลกระบือ และเพื่อผลิตลูกขาย ร้อยละ 38.0 และ 35.2 ตามลำดับ  เกษตรกรเลี้ยงกระบือมาแล้วน้อยกว่า 11 ปี มากที่สุด (ร้อยละ 45.6) แรงงานที่ใช้ในการเลี้ยงกระบือ 1 – 2 คน (ร้อยละ 80.3)  ส่วนใหญ่เลี้ยงกระบือด้วยตัวเอง (ร้อยละ 82.4)  จำนวนกระบือที่เกษตรกรส่วนใหญ่เลี้ยงอยู่ระหว่าง 1- 5 ตัว / ครอบครัว (ร้อยละ 74.2) เกษตรกรร้อยละ 93.7 ใช้พ่อพันธุ์ในการผสมพันธุ์ มีการคัดเลือกพ่อแม่พันธุ์ ร้อยละ 65.5 เกษตรกรส่วนใหญ่ร้อยละ 90.6 มีคอกขังกระบือ ซึ่งแยกต่างหากจากบ้านพัก (ร้อยละ 65.5) ส่วนใหญ่ร้อยละ 85.2 ไม่มีพื้นที่ปลูกหญ้าอาหารสัตว์ มีการสำรองพืชอาหารสัตว์ (ฟางข้าว) ร้อยละ 80.3 มีการใช้อาหารข้นและให้แร่ธาตุเสริมสำหรับเลี้ยงกระบือ เพียง ร้อยละ 23.0 และ 26.4 ตามลำดับ การป้องกันและรักษาโรค พบว่า ได้รับบริการฉีดวัคซีนป้องกันโรคระบาดจากเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์ ร้อยละ 90.6 มีการถ่ายพยาธิกระบือ ร้อยละ 68.5 เมื่อกระบือป่วยรับการรักษาโรคจากเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์ ร้อยละ 70.3 อาสาปศุสัตว์ ร้อยละ 12.1 และรักษาด้วยตนเอง ร้อยละ 17.6

ความพึงพอใจของเกษตรกรต่อการเลี้ยงกระบือในแต่ละด้านดังนี้ ด้านสภาพการเลี้ยงกระบือในปัจจุบัน ด้านการจำหน่ายและผลตอบแทนจากการเลี้ยงกระบือ และด้านการรวมกลุ่มผู้เลี้ยงกระบือ มีความพึงพอใจในระดับมาก ส่วนความพึงพอใจต่อการให้บริการของเจ้าหน้าที่กรมปศุสัตว์ ในระดับปานกลาง

ปัญหาและอุปสรรคในการเลี้ยงกระบือของเกษตรกร คือ มีพื้นที่เลี้ยงกระบือไม่เพียงพอ ขาดแคลนเงินทุน อาหารหยาบไม่เพียงพอ และขาดความรู้การเลี้ยงกระบือตามหลักวิชาการ ข้อเสนอแนะจากเกษตรกรที่ได้จากการศึกษา คือ กรมปศุสัตว์ควรมีนโยบายสนับสนุนงบประมาณ เพื่อพัฒนาการเลี้ยงกระบือในหมู่บ้านตัวอย่างการเลี้ยงกระบือของแต่ละอำเภอ ควรมีการจัดฝึกอบรมและรณรงค์ประชาสัมพันธ์ให้เกษตรกร รู้จักการคัดเลือกพ่อพันธุ์กระบือที่มีลักษณะดี การพัฒนาและใช้ประโยชน์จากทำเลเลี้ยงสัตว์สาธารณะ การปลูกพืชอาหารสัตว์ การใช้แรงงาน และมูลกระบือให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

Abstract

     Objectives of this study were to estimate on the raising buffaloes of local farmers, the satisfaction of farmers on raising buffaloes, and the problems and obstacles on buffalo production. The samples of population were 160 farmers which raised buffaloes in Saraburi province. Data were analyzed to show by percentage, mean and standard deviation.

The results found that the main objective of farmers raised buffaloes for using buffalo’s dung as manure (38.0%) and selling (35.2%), respectively. They raised buffaloes approximately 11 years ago (45.6%). The labours for raising buffalo were 1 to 2 persons (80.3%), and they raised it by themselves (82.4%). They raised buffaloes about 1 to 5 heads per families (74.2%). The 93.7% of farmers bred their buffaloes by sires, and they selected their animals as 65.5%. The 90.6% farmers restrained their buffaloes which separated from their homes (65.5%), and 85.2% farmers did not have area for forage production. They kept rice straw for their buffaloes (80.3%). They fed concentrate and mineral for buffaloes with 23.0 and 26.4%, respectively. Their animals (90.6%) were vaccinated against diseases by the authorities of DLD, and they (68.5%) were treated for endoparasites. When buffaloes had any health problems, they would be cured by the authorities’ DLD (70.3%), by the volunteers’ DLD (12.1%) and by the owner (17.6%), respectively.

The satisfaction of farmers on raising buffaloes found that they satisfied with good level in raising buffaloes in the present, in selling and income from buffaloes and in raising buffalo farmers’ party. However, their satisfactions were average level in the government official services.

The problems and obstacles of farmers found that they lacked of pasture for buffaloes, forage and knowledge for farm management. Moreover, the farmers in this study suggested that DLD should support fund for setting demonstration farms in each district, they needed training and promoting on sire selection, improvement on public pasture, forage production, using animal for agriculture and using manure from buffaloes with high efficiency.


1/ ทะเบียนวิชาการเลขที่: 55(2)-0206-074

2/ ศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์ลำพญากลาง อำเภอลำสนธิ จังหวัดลพบุรี 50290

3/ ศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์สุรินทร์ อำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์ 32000

4/ ศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์ทับกวาง อำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี 18260

5/ กลุ่มวิจัยและพัฒนากระบือ สำนักพัฒนาพันธุ์สัตว์ กรมปศุสัตว์ เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10401